Tuesday, November 22, 2016

Толгойд эргэлдэх хэдэн бодлыг үгсчлэв

Бусад улсын түүх, соёлыг судлах тусам Монгол улсын онцлог, дутмаг чанаруудыг олж харах юм. Бусад улсуудтай харьцуулах үедээ харьцуулж, ялгарах зүйлийг нь ч бас тодруулах. Ази тивийн соёл иргэншлийн тухай нэгэн бодол төрөөд байна. Магадгүй энэ шүүмжлэл, магадгүй эргэцүүлэл. Магадгүй, хүлээн зөвшөөрч буйн илэрхийлэл.

Монгол улс болон Монгол үндэстнийг хамгийн эхэнд Чингис Хааны агуй домгоор ярьдаг бол соёл, хөгжил, гүн ухаан, оюуны философийн тухай бага бичигдэж, яригддаг. Европын сэхээтнүүдийн урлаг, уран бүтээл, уран зохиол, хэл соёлын тухай бүхэл бүтэн боловсролын, судлалын салбарууд байдаг. Ази тивд Хятадын том гүрнүүдийн домог, Күнзийн, Дао, Буддын шашны сургаал айдас, тал талын философийн ухаан г.м. олон чанарыг агуулж чадсан байдаг. Эдгээр нь Ази тивд тарах байтугай, үеийн үед залгамжлах чанарт, үнэт зүйл, мөн чанарт шингэсэн байдаг. Ингээд бодоод байхаар, дэлхийн талыг эзэлсэн Монгол хүмүүстэй яагаад Чингис Хаанаас болон Чингисийн удмын түүхэн хэсгээс өөр сэдвээр яриа өрнөж болдоггүй юм бол. Монгол хүний саруул ухаанд би итгэдэг гэж Ц. Зориг асан хэлсэн билээ. Тэр саруул ухааныг бид ямар хэлбэрээр нийгэмд түгээж, оюуны ухаан, чадвар, дэлхийд танигдах гэхээсээ илүү, өөрсдийгөө тодорхойлсон чанаруудыг бий болгох вэ? 

Ангийн нэг анд, би Өвөр Монгол гэж надтай буу халах дуртай. Бид хоёр Монгол улсын түүх, хатад, Хатан хааны гарем, Чингис Хааны агуу түүх, Тан гүрний, Азиар тарсан агуу соёл гээд л олон зүйл ярьдаг. Анд гүн ухаан, оюуны философи их сонирхож, Хятадын Күнз, Даоын сургаалыг олон жил судалж, биширдэг залуу эрдэмтдийн нэг. Күнз, Даоын сургаалыг хэсэгчлэн, нийгэмд хэрхэн нөлөөлдөг, Хятад үндэстнийг зөв чигт нь өнөөг хүртэл дагуулж байгаа хүч гэдэгт итгэдэг нэгэн билээ. Гэтэл, хэрвээ Өвөр Монгол хүн, Монгол соёлд Күнс, Даотай зэрэгцэх агуу философи байсан бол андтай ярих байсандаа гэх бодол хэд, хэдэн удаа орж ирэв. 

Ангийн нэг анд, би Өвөр Монгол гэж надтай буу халах дуртай. Бид хоёр Монгол улсын түүх, хатад, Хатан хааны гарем, Чингис Хааны агуу түүх, Тан гүрний, Азиар тарсан агуу соёл гээд л олон зүйл ярьдаг. Анд гүн ухаан, оюуны философи их сонирхож, Хятадын Күнз, Даоын сургаалыг олон жил судалж, биширдэг залуу эрдэмтдийн нэг. Күнз, Даоын сургаалыг хэсэгчлэн, нийгэмд хэрхэн нөлөөлдөг, Хятад үндэстнийг зөв чигт нь өнөөг хүртэл дагуулж байгаа хүч гэдэгт итгэдэг нэгэн билээ. Өвөр Монгол, Монголын тухай ярихад, хоол, унд, морь, байгаль, Чингис Хааны түүхийг ярьдаг. Гэтэл, бид нар чинь өөрсдийн гэсэн өвөрмөц сэтгэлгээ, олон ястан нэгдсэн Монгол чанар, соёлыг илэрхийлэх, жишээ өгөх, бодит амьдрал дээр ийм ном, судар, түүхэн зүйлүүд байна гэх зүйлс ховор юм. Өвөр Монгол хүн, Монголдоо хайртай гэх юм. Гэхдээ, тэр хүний мөн чанарт нийцэх гүн ухаан миний яриад байгаа Монгол ахуй, соёл, түүхээс илүү Күнс, Дао агуу санагдаж, өөрийгөө Хятад хүн гэдэг болж. Миний сүүлийн бодол, Монгол улс, үндэстэнд, Күнс, Даотай зэрэгцэх агуу гүн ухааны, оюуны философи, судлал байсан бол андын сэтгэлийг хувьсгаж чадах байсан болов уу? 

Толгойд эргэлдэх хэдэн бодлыг үгсчлэв. Л. Болор 

Thursday, November 17, 2016

Mongolia's Small Country Diplomacy in the Asia-Pacific

Can Mongolia solve Asia-Pacific's pressing security issue? The Diplomat

http://thediplomat.com/2016/09/mongolias-small-country-diplomacy-and-north-korea/

Mongolian Ambassadors Appointed

http://theubpost.mn/2016/11/18/new-mongolian-ambassadors-appointed/

Following Cabinet and Foreign Policy Standing Committee approval, Parliament approved President Ts.Elbegdorj’s nominees for new foreign ambassadors. Two former Prime Ministers were appointed, and other nominees were experienced diplomats with specialized careers in representing Mongolia in the international arena.
During Parliament’s review of the nominees, MPs asked about their plans for their respective diplomatic missions abroad. L.Battulga, appointed Ambassador of Mongolia to Kazakhstan, said that he will concentrate on expanding economic cooperation between Mongolia and Kazakhstan.
D.Bilegdorj, Ambassador of Mongolia to Vietnam, noted that Vietnam is a long-time friend to Mongolia and a member state of the Association of Southeast Asian Nations (ASEAN). He said he will focus on developing the relationship between Mongolia and ASEAN.
Z.Chintushig, Ambassador of Mongolia to Kuwait, told the MPs that he will carry out his mission within the framework of the implementation of the 2016-2020 government action plan.
R.Bold, Ambassador of Mongolia to Turkey, highlighted that relations and cooperation between Mongolia and Turkey have been increasing in recent years, so he will work in ways that will be optimal to further developing economic cooperation. He noted that there over 400 Mongolian students now studying in Turkey, and he will study additional ways to collaborate with Turkey in education.
G.Battungalag, Ambassador of Mongolia to Austria, said that she plans to focus on increasing the number of Mongolian students pursuing degrees in Austria, and improving economic cooperation.
O.Och, Ambassador of Mongolia to the Kingdom of Belgium, said that he will work on developing economic cooperation with Belgium as one of Mongolia’s third neighbors.
N.Naranbat, Ambassador of Mongolia to the Czech Republic, stressed that he will focus on moving investment and economic cooperation forward, promoting Mongol studies in the Czech Republic, and providing the 5,600 Mongolians living there with fast and accessible services.
D.Batsaikhan, Ambassador of Mongolia to Bulgaria, noted that Mongolia and Bulgaria have historically been friends, but that trade and economic cooperation between the two countries need to improve.
Former Prime Minister M.Enkhsaikhan, newly appointed Ambassador of Mongolia to Sweden, said that he will work to develop relations and cooperation between Mongolia and Northern European countries.
Former Prime Minister S.Bayar, newly appointed Ambassador of Mongolia to the United Kingdom, said, “Diplomats don’t work for what they want, and they must work for their state’s instructions, so I will work for what the Government of Mongolia instructs me to.”

Thursday, November 10, 2016

Thursday, November 3, 2016

Christopher Cross - Arthur's Theme

https://www.youtube.com/watch?v=gnBPHWk5FQ8

Once in your life you'll find her
Someone who turns your heart around
And next thing you know
You're closin' down the town
Wake up and she's still with you
Even though you left her way across town
You're wonderin' to yourself
Hey what've I found
When you get caught between the moon and New York City
I know it's crazy but it's true
If you get caught between the moon and New York City
The best that you can do (the best that you can do)
The best that you can do is fall in love
Arthur he does what he pleases
All of his life his master's toys
And deep in his heart
He's just he's just a boy
Livin' his life one day at a time
He's showing himself a really good time
He's laughin' about the way
They want him to be

Mongolia's Small Country Diplomacy and North Korea

http://thediplomat.com/2016/09/mongolias-small-country-diplomacy-and-north-korea/

Just a Fool

https://www.youtube.com/watch?v=Z24bc-8cxQc

Monday, October 3, 2016

Шивэр Авир

Ирсэн явсны шивэр авир
Нуусан, нуугаагүй шивэр авир.
Авсан, аваагүй шивэр авир
Ухна, ухахгүй шивэр авир.

Улс төр хийгээд шивэр авир
Утсаны цаанаас шивэр авир.
Улаан, цэнхэр шивэр авир
Уусан, идсэн шивэр авир.

Чимээгүй байсан ч шивэр авир
Чимээ гартал шивэр авир.
Улс төр хийгээд шивэр авир
Ухаж, идээд шивэр авир.

Хэлсний дараа шивэр авир
Хийсний дараа шивэр авир
Хийгээгүй байсан ч шивэр авир.

Бодит зүйл шивэр авир
Болсон, болоогүй шивэр авир.

Монгол төрийн шивэр авир
Мунхуу нэгний шивэр авир. 
Хоосон нийгмийн шивэр авир
Хэнд ч хэрэггүй шивэр авир.

Monday, September 26, 2016

Монголын улсын дипломат чанар

Ikon Next Horizon |    http://www.ikon.mn/n/u7c                                                                                                    

Монголын улсын дипломат чанар                                                                 09.25.2016
                                        
Монгол улс далайд гарцгүй, жижиг улсуудын тоонд ордог байсан бол өнөө цагийн үед Зүүн Ази, Ази, номхон далайд стратегийн ач холбогдолтой чухал улсуудын тоонд ордог болжээ. Монгол улсын газрын баялаг уу, жижиг улсын дипломат чанар уу олон улсын хэмжээнд итгэл олох улсуудын нэгэн болж байгаа юм. Олон улсын энхийг сахиулах үйл ажиллагаа, олон талт хэлэлцээр болон аюулгүй байдлын салбарт Монгол улсын гадаад бодлого ихээр ач холбогдолтой болж байна. 

Сүүлийн таван сар гаруйн хугацаанд Хойгийн асуудал хурцдаж байна. Бүс нутгийн аюулгүй байдлын хүрээнд БНАСАУ-ыг цөмийн зэвсэгээс ангижруулах олон улсын энх тайвны гэрээ, эдийн засгийн хоригууд, олон талт хэлэлцээрүүд бүгд үр дүн гаргаж чадсангүй. Цаг өнгөрөх тусам Умард Солонгос цөмийн зэвсэгээ бэхжүүлж Өмнөд Солонгос байтугай АНУ-д хүрэх хүрээтэй цөмийн зэвсэг бий болж байна. Барууны улсууд энэхүү аюулыг дошон дээрээ мэдрэхгүй байгаа ч Хойд Солонгостой хил залгаа улсууд болгоомжилж байна. Хамгийн ойр нь БНХАУ, Япон, Солонгос болон Зүүн Азийн улсуудаар жишээ авч болно. Цөмийн зэвсэгтэй холбоотой энэ асуудлыг хоёр янзаар ангилж болох юм 1/ цөмийн зэвсэгтэй улсууд 2/ цөмийн зэвсэггүй улсууд гэж. Умард Солонгосыг түгшээх нь цөмийн зэвсэгтэй улсууд болох БНХАУ, АНУ-аар хамгаалуулсан Өмнөд Солонгос. Тэгэхээр, Монгол улсын байр суурь цөмийн зэвсэггүй, нөхөрсөг орны тоонд орж байгаа нь энх тайвны хэлэлцээрийг идэвхжүүлэх хүчин болж байгаа гэж үзэж болно. Норвегийн жишгээр. Монгол-БНАСАУ-ын гадаад харилцааг үзвэл:

1953 оны Хойгийн дайны үеэс хойш Монгол улсын байр суурь, хоёр Солонгосыг тайван замаар нэгтгэх асуудал байсан билээ. 1988 онд Монгол улс БНАСАУ-тай “Иргэн, гэр бүл болон эрүүгийн хэргийн талаар эрх зүйн туслалцаа харилцал үзүүлэх тухай” гэрээ хийж байсан түүхтэй. 1990-н оны Монгол улсын ардчилсан хувьсгал тэр чигээрэй БНАСАУ-д бодит загвар байсан. Монгол улсын гадаад бодлогын хувьд хоёр хөршийн найрсаг харилцаагааг хадгалахаас гадна, УИX-ын 2011 оны 10 дугаар тогтоолын гуравдагч хөршийн гадаад бодлогыг хэрэгжүүлэхэд Умард Солонгосын аюулгүй байдал, тогтвортой байдал тун чухал билээ. Учир нь 2009 онд Монгол улсын ЗТЯ БНАСАУ-ын Ражин боомтыг ашиглах гэрээ хийсэн. Энэхүү боомтоор Монголоос 25,000 тонн когсжих нүүрс гарах боломжтой. Монгол улсын экспортыг нэмэгдүүлэхээс гадна, Монгол улсад шинэ зах зээлд хүрэх зам байв. Тэгэхээр Монгол улсын цөмийн зэвсэггүй статус, жижиг улсын дипломат чанар, бүс нутгийн аюулгүй байдал болон эдийн засгийн хамтын ажиллагаанд хэрхэн чухал байр суурь бий болгож байгааг тодруулж байгаа нь энэ.

Зүүн Ази, Ази номхон далайн бүс нутгийн аюулгүй байдлын хүрээнд Монгол улс Зургаан талт хэлэлцээрийг дэмжиж ирсэн. 2014 онд Зүүн хойд Азийн аюулгүй байдлын хэлэлцээр Улаанбаатарт болж өнгөрсөн билээ. Умард Солонгосын цөмийн зэвсэгийн сэдэвт 35-н төлөөлөгчүүд оролцож, аюулгүй байдлын салбарт Монгол улсын байр суурь хэрхэн чухал болохыг тодорхойлсон. 2015 онд Монгол-БНСУ хоёр 25-н жил дипломат харилцаа тогтоосныг тэмдэглэсэн ч БНАСАУ-ын хэрэгт Монгол улс үеийн үед энхийг сахих гадаад бодлогыг баримтлаж ирсэн нь Монгол улс өөрөө бүс нутгийн энхийг сахигч орон гэдгийг баталгаажуулж байгаа юм. 

Эх сурвалж:
1.       Улаанбаатар Хэлэлцээр, 2014: https://www.un.int/mongolia/mongolia/ulaanbaatar-dialogue
2.       Гадаад харилцааны яам, Улаанбаатар Хэлэлцээр 2014: http://www.mfa.gov.mn/wp-content/uploads/2015/12/Ulaanbaatar-Dialogue.pdf
3.       Монгол-БНСУ-ын 25н жилийн дипломат харилцаа ба гуравдагч хөрш 2013: http://asiasociety.org/korea/mongolias-third-neighbor-foreign-policy
4.       Монгол улс, гол тоглогч 2014:  http://www.brookings.edu/research/opinions/2015/01/20-mongolia-north-korea-caprara-moon-park
5.       Монгол-АНУ-БНАСАУ-ын улс төрийн яриа 2010: http://edition.cnn.com/2010/US/11/30/wikileaks.nkorea.mongolia/index.html
6.       Зам, тээврийн яам Монгол-БНАСАУ-ын Уулзалт 2015: http://www.today.mn/p/3961
7.       Жижиг улсын дипломат чанар 2015: http://sinonk.com/2015/06/22/ulan-bators-small-country-diplomacy-the-case-of-north-korea/
8.       Хүчтэй Нэгдсэн Солонгос 2015: http://www.theasanforum.org/a-stronger-korea-mongolia-link-in-a-changing-northeast-asia/


Sunday, September 4, 2016

Жихүүн бодол

Чингисийн удам гэж цээжээ балбасан эрсүүд
Хатны удам гэвч харийн өвөрт орсон эмсүүд
Хатуу үг, зөөлөн сэтгэл
Хүний газар, хүний тэнгэр.

Үерт унасан бодол ширгэж
Үндэс язгуураа ясандаа шингээнэ.
Чи хэн вэ, би хэн вэ
Чиний, миний дараа хэн үлдэх вэ?

Чингисийн удам гэж бахархан цээжээ балба
Час хийсэн харийн бодлогыг хатуу сэтгэл, зөөлөн үгээр ид.
Чиний газар, чиний тэнгэр
Хатны удам яс маханд шингэхээс биш ширгэхгүй.

Монгол.
Л. Болор

Sunday, August 21, 2016

WTO| Republic of China: Accession Article 15

Notes from Kelley Drye & Warren LLP Conference. Washington, DC. July 2016

Economists and lawyers started to discuss whether China’s economy will be considered as ‘market economy’ as WTO accession expires on December 11, 2016. As December approaches, China will want all of section 15 to expire, thus attaining ‘market economy’ status. However, the competing arguments are this:


1/ Within the 15 years (since 2001) have China proven itself as a ‘market economy’ to its competitors;
2/ Did China played by the ‘market economy’ rules and regulations both regionally and globally;
3/ China’s biggest 500 companies are state-owned, according do this stats, China is not a ‘market economy’, after expiration of Section 15, what would China do with these 500 companies;
4/ The Chinese government’s role in import, export, subsidies control will have to loosen ‘if’ China were to be considered as a ‘market economy’;
5/ WTO Section 15 controversy is really based on the US Congress’ GATT filings;
6/ Growing concerns over worldwide economic elites leading the market and telling the world how to run its economy;
7/ China is not playing by the rule, has not been, and will not;
8/ China’s overcapacity of aluminum, silver, and steel will force government control on import, and subsidies, and pricing;
9/ What model of trade would China exemplify? ‘Market economy’ creates distortions and if China is aware of the situation, then China will take different approach;
10/ Unclear value of trade agreements between the EU, China, the US and Canada;
11/ Expiration of 15 years will only apply to 15 a, iii; rest of them will remain.
The recent ruling from the international arbitration on the China-Philippines island dispute is one of the realistic pictures of Chinese approach towards international law and order. The disapproval of the verdict and the continuation of the militarization of the Spratley Island jeopardizes the overall peace and security of the region by forcing neighbor countries to further militarize for national security purposes.

Notes from Kelley Drye & Warren LLP Conference. Washington, DC. July 2016.

Related links:
  1. State-owned companies of China:http://fortune.com/2015/07/22/china-global-500-government-owned/
  2. Wiley Rein LLP LAW360:http://www.wileyrein.com/media/publication/159_China-Can-Still-Be-Treated-As-A-Nonmarket-Economy-After-2016.pdf
  3. WTO China Accession:https://www.wto.org/english/thewto_e/countries_e/china_e.htm
  4. PCA verdict: http://www.pcacases.com/web/view/7

Цагаан Зам



https://www.youtube.com/watch?v=QN41vuy-hh0

Ээж минь Эжэ мэн

Кийтээнээ булгийнаа уснаасаанаа
Кирийгаан угаагаад суулааба
Кирийгаан угаагаад суубучигэ 
Киламжтайгаа эжэ мэн санагдаанаа

Буруу халиасан эргэдээрээ 
Бургасан модонэ найханаа
Бургасанэ модонэ найгахара
Буяамжитайга эжэ мэн санагдаанаа

Буяамжитайга эжэ мэн санагдаанаа 

Гашуунэ булгина уснаасаанаа
Гарыга угагаад сулайба
Гарыга угаагаад суубучигэ
Гаргалсана эжэ мэн санагадна

Гаргалсана эжи мэн санагадна.