Monday, November 30, 2015

White Nights-Fyodor Dostoevsky

White Nights (1848)

FIRST NIGHT

It was a wonderful night, such a night as is only possible when we are young, dear reader. The sky was so starry, so bright that, looking at it, one could not help asking oneself whether ill-humoured and capricious people could live under such a sky. That is a youthful question too, dear reader, very youthful, but may the Lord put it more frequently into your heart!... Speaking of capricious and ill-humoured people, I cannot help recalling my moral condition all that day. From early morning I had been oppressed by a strange despondency. It suddenly seemed to me that I was lonely, that every one was forsaking me and going away from me. Of course, any one is entitled to ask who "every one" was. For though I had been living almost eight years in Petersburg I had hardly an acquaintance. But what did I want with acquaintances? I was acquainted with all Petersburg as it was; that was why I felt as though they were all deserting me when all Petersburg packed up and went to its summer villa. I felt afraid of being left alone, and for three whole days I wandered about the town in profound dejection, not knowing what to do with myself. Whether I walked in the Nevsky, went to the Gardens or sauntered on the embankment, there was not one face of those I had been accustomed to meet at the same time and place all the year. They, of course, do not know me, but I know them. I know them intimately, I have almost made a study of their faces, and am delighted when they are gay, and downcast when they are under a cloud. I have almost struck up a friendship with one old man whom I meet every blessed day, at the same hour in Fontanka. Such a grave, pensive countenance; he is always whispering to himself and brandishing his left arm, while in his right hand he holds a long gnarled stick with a gold knob. He even notices me and takes a warm interest in me. If I happen not to be at a certain time in the same spot in Fontanka, I am certain he feels disappointed. That is how it is that we almost bow to each other, especially when we are both in good humour. The other day, when we had not seen each other for two days and met on the third, we were actually touching our hats, but, realizing in time, dropped our hands and passed each other with a look of interest.

Monday, November 23, 2015

Don't be late

There is a saying in some countries that emphasize punctuality. If you're early, you're on time. If you're on time, you're late. If you're late, they're gone. I will wait for you for ten minutes and I am leaving. Actually, no. I will arrive ten minutes early, that means I've waited for you twenty minutes.

Sunday, November 22, 2015

Эх орон ялна / О. Дашбалбар / 1982 он.

Ширхэг чулуу бүхэн нь бидний амины хэлтэрxий,
Шил талын цэцэг нь биеийн минь тасархай,
Гол ус нь хүйгээрээ хүн бүхэнтэй холбоотой
Гоо сайхан нутаг минь бидний сэтгэл дээр тогтдог!
Алсын нутагт хүн бүхэн-эx орон минь байдаг,
Аяа, тэднийг хараад л би Монгол гэж мэддэг!
Өөр хэнтэй ч адилгүй гагцхүү Монгол төрх
Өр зүрхэнд минь уул устайгаа цуг орж ирдэг.
Би, тэдний зүрхэнд оршсон эх орноо чагнаж
Биеэрээ Алтайд авирч, Сэлэнгэд сэлэх шиг болдог.
Билгүүн Гангын хөвөөнд шөнө дөлөөр бодлогоширч
Бичгийн хүн Нацагдоржийн хөшөөнд сөхрөх шиг болдог.
Өр зүрхэндээ тээж явсан эх орноо хүмүүс
Өргөн орчлонгоос явахдаа бусдадаа үлдээдэг,
Ариун хайр, хамаг сайн сайхнаа өгч дуусаад
Алд биеэрээ эх орныхоо чулуу шороонд нийлдэг.
Хүн бүрийн тавилан дээр эх орон минь тогтож
Хүч чадал нь үр ачийнх нь зүрхнээс ундардаг!
Хувь заяаны аль ч замаар орлоо гэсэн эх орноосоо салахгүй,
Худал хуурмаг, муу муухай бүхнийг Эх орон ялна!

О. Дашбалбар / 1982 он.  

Энийг уншаад бvтэн €д€р дуугаа хураалаа...

Saturday, November 21, 2015

Зүүдний Мөнгөн Шувуу Номын Хэсгээс / О. Дашбалбар


Цас бударсан энэ дэлхийгээс чи бид алгуурхан явна
Цантсан бургас, бүүдгэр сар, алжаангүй уулс үлдэнэ. 
Өвөг дээдсийн минь үед эрхлэнгүй гялалзсан шигээ
Өвлийн шөнийн одод, үр ачийн минь дээр гэрэлтэнэ.

Хөөрхөн жаал тооны дэвтрээ сэмхэн баллуурдах шиг
Хөлийн чинь мөрийг аальгүй салхи арчин арилгана.
Чамайг минь даган урд хойно чинь сэмхэн шогшиx
Чандган салхи хожим өөр хүүхний хормой дэрвүүлнэ.

Чи бид хоёр энэ дэлхийгээс явж, аясын салхи үлдэнэ
Чилийх олон зууныг туучин ач үрс маань ирцгээнэ
Болор оддын доор цасан будрахыг үзэхээр
Болзсон газар, энэхэн дэлхий дээрээ цугларна...

Хорвоогоо тэдэнд орхиод явахаас өмнө
Хором бүр нь үнэтэй эрдэнэсийн өдрүүд цувна.
Харьцангуй мөнх уулс, анд нөхөд шиг байна.
Хаана, хэнтэй үнсэлцсэнийг цагаахан хус мэднэ.

Гурван мянган жилийн дараа, энэ дэлхийд амьдрахаар ирэхэд
Гоо сайхан охин, чамтай минь адил цасан будрахад дурлана
Дэлхий минь их хувирч, юм бүхэн өөр болно гэвч
Дэгжин оxин, чамтай адил өвлийн оддыг хайрлан ширтэнэ.

О. Дашбалбар 1984 он. 


Soul




"Free soul is rare, but you know it when you see it-basically because you feel good, very good, when you are near them or with them."

Charles Bukowski. 

11.21.2015 

Friday, November 20, 2015

Залуу Нийгэм: Эерэг 10

Монголын залуучуудын хийж сонирхож байгаа ФБ дээр анзаарагдсан 10 эерэг зүйлүүд:

1. Хөдөө, уул хадруу их явдаг болсон байна;

2. Байгалийн зураг, фотографияг сонирхдог, бас чадварлаг болсон байна;

3. Жимс ногоо түүчхээд байгаль орчноо хамгаалах сэтгэлтэй болсон байна;

4. УБ хотоо цэвэрхэн нямбай байлгахын тулд хувь хүний оролцоо чухал гэдгийг хэсэг хүмүүс ч гэсэн ухаарсан байна;

5. Залуучууд архинаас холдож, эрүүл мэндэд анхаарч, биеийн тамираар хичээллэж байна;

6. Оюутан залуус сургуулийн сурах бичгээс гадна, гадаад ном, хэвлэл, уран зохиол уншиж урлагийн мэдлэгтэй болж байна;

7. Хүний эрх, бие биенээ хүндэтгэх, ойлголцох гэдэг нь харилцааны чухал хэсэг гэдгийг ухаарч байна;

8. Мэдээ, мэдээллийг шүүж сурч байна;

9. Ах эгч нар дараагийн үеийнхэнд сайн үлгэр дуурайл болж байна;

10. Хамгийн сүүлд, хамгийн гоё нь залуучууд үндэсний хувцас дээлийг урьд онуудаас бодвол илүү хэрэглэдэг, бахархдаг болсон байна.

Эдгээр дурдсан эерэг зүйлүүд бол манай нийгмийн өнгөт потенциал. Залуучууд өнгөтэй байхгүй бол өөр хэн байх вэ? Улс төрийн асуудал ямар ч улсад байжил байдаг, хэсэг нь нэгнийгээ гахай нохойгоор дуудаж байхад, нийгэм өөрөө шинэчлэгдэж, залуучууд нийгмийг өөрчилдөг. Залуучууд, хүн бүхэн, энэ нийгэмд иргэний бас хувийн үүрэгтэй гэдгийг битгий мартаарай. Магадгүй, улс орон, байгаль орчноо хайрлах сэтгэхүй нь гадна улсуудаас нутаг орноо харaмалсан сэтгэл байж магад.

Залуучуудаа дэмжиж энэхүү FB дүн шинжилгээг хийлээ. Амжилт.

ЛБ.

A train ride





I saw a light
There was a train
So I hopped on it
To my destiny.
My destiny.

Bolor Lkhaajav 11.20.2015

Wednesday, November 18, 2015

:(

Хөгжиж буй, хөгжсөн орнуудын бодлого, чиглэл, нэгдмэл байдлыг хархаар бүр голд юм ороод хэлэх үг ч гарахгүй юм. Үнэндээ 3 хан сая хүнээ аваад явчиж цадахгүй л байна шд. Хятад 7 хоног болгон л ийм улстай хэдэн тэрбум долларын төсөл хийлээ. Хийсэн гэрээ нь нөгөө улсдаа ч хэрэгтэй юм. Хятад ч сайнаар нөлөөтэй юм. Дотроосоо бодлого нь нэг чиглэлд, бат байгаан шинж. Нээрээ, бид яагаад ийм болцон юм бэ? УИX, Засгийн газар дотроо л байлдаан хийгээд байдаг.
Монгол улсад эдийн засгийн, хөгжлийн, гадаад бодлогын, аюулгүй байдлын маш тод БОДЛОГО хэрэгтэй байна. Бид болдоггүй байсаар байгаад ийм хэврэг байна. БОДЛОГО! Би урьд нь энэ талаар бичиж байсан. Монгол улс ямар бодлоготой байх хэрэгтэй вэ? Ямар бодлого Монгол улсыг болон энэ 3 сая иргэдийг урагшлуулах вэ? гэж. Ер нь энэ талаар дараа нь маш тод бичнэ, хэрэгжүүлнэ.

Sunday, November 15, 2015

IACP Second General Assembly, Chicago.


President Barack Obama spoke at the International Association of Chiefs of Police (IACP) Second General Assembly tonight. The Task Force of 21st century will target the further cooperation between the police force and communities to strengthen public safety. Public safety is not only a matter of police force, but it is also a matter of Congress passing gun-safety laws and regulations, he mentioned. He has assured that this does not mean to take away the Second Amendment of the Constitution to protect oneself. Three things: Gun-safety laws must be passed through Congress, Police and Security forces must engage and cooperate with communities, and the DOJ is responsible for the safety and protection of its own security forces and will take all the necessary actions. 


Yes, I saw the President. ✌



Монгол Улсын Гааль, Xилийн Хуулийг Чангалах Тухай


Монгол Улсын Гааль, Xилийн Хуулийг Чангалах Тухай  (МУҮАБ-н Хүрээнд)



Монгол улстай хил залгаа биш ч гэсэн бүс нутгийн аюулгүй байдалд хамаарагдах Туркимистан, Киркызстан, Казакстан хил залгаа ,Орос-н Чэчниа, Хятадын Шин-Жан гэх мэт улсууд өдгөө дэлхийн аюулгүй байдал тулгараад байгаа террористийн харгис хэрцгий, Лалын шашины радикализмаар улс орон удирдах бодлогтой xүмүүсийн нөлөөнд автах аюултай билээ. Эдгээр үйл явдалууд Монголын хил дээр болоогүй ч ирээдүйгээ харж, сэргэмжлэх үүднээс хууль, тогтоолоо ерөнхийдөө чангалах хэрэгтэй гэж үзэж байна. Зөвхөн үндэсний аюулгүй байдлийн үндслэл дээр шүү дээ. Өнөөдрийн асуудал биш юмаа гэхэд, ирэх тав, арав, хорин жилд дэлхийн энхтайвний асуудал газар нутаг булаацалдах, дүрвэгсдийн бас хууль бус шилжилт хөдөлгөөн ихсэх магадлал ихтэй байгаа. Өнөөдрийн байдлаар Монголд 11 хилийн боомт тэгээд ИХШХЕГ төв байр УБ-д байдаг. Эдгээр xилийн боомтууд нь:

1. Арцсуурь боомт
2. Тэс боомт
3. Бошроо боомт
4. Увс Аймаг дахь алба- Цагааннуур боомт
5. Өлгий боомт
6. Даян боомт
7. Баруун бүс дэх газар
7. Булган боомт
8. Байтаг боомт
9. Завхан аймаг дахь төлөөлөл
10. Говь-Алтай аймаг дахь алба
11. Бургастай боомт.

Газрын зургаас хилийн боомтуудыг харвал бүгд Хойд-Баруун аймгаар байх нь. Өмнөд болон Зүүн аймгуудад хилийн боомт нэмэх асуудлаар ярилцах нь зүйтэй юм болов уу? Ашигт малтмалын төслүүд Оюу-Толгойгоос эхлээд Өмнөд болон Зүүн аймгууд руу ихээр анхаарал татаж байгаа болхоор xилийн боомбтыг нэмж, хилийн цэргийг нэмж сахин, хамгаалах үүрэгт шилжүүлэх нь зүйтэй.

2) Үндэсний аюулгүй байдлыг хамгаалах нэгэн зүйл бол Монголд ажиллаж амьдарч буй гадаад иргэдийн иргэншил хүсэх бас Монголын иргэнтэй эрх тэгш бус байх хуулийг хатуу болгох хэрэгтэй гэж боддог. Монгол улсад дүрвэгсэд дамжин өнгөрч эсxүл хууль бусаар хил дамжин орж ирж, ногоо тариалан, уул уурхай дээр ажиллаж байна. Өчигдөр л гэхэд Хятад тарайчид хил даван орж ирж Хилийн цэргийг буугаар сүрдүүлсэн байх жишээтэй. Газар нутагтаа багтаж ядан байгаа хүмүүс хаашаа явах вэ? Ойлгомжтой. Тэгэхээр Монгол ямар байр суурьтай байх ёстой вэ, хэрэгтэй вэ?

Нэг удаа дуугүй өнгөрвөл дахин сүрдүүлэх боломжтой. Хилийн цэрэг, гааль, БХя бол Монгол улсыг, иргэдтэй нь хамгаалах төрийн байгууллагууд. Яагаад өөрсдийн байр сууриа илэрхийлэхээс эмээгээд юм вэ? Нэг үг хэллээ гээд дайсан болчиx хэмжээнд хүрчхээгүй бол харин ч зөв, харилцан ойлголцож, иймэрхүү асуудлыг дахин гаргахгүй байх талаас арга хэмжээ авах хэрэгтэй болов уу?

3) Үндэсний аюулгүй байдал нь зөвхөн эдийн засагтай уялдаатай биш Монголд суурин байгаа гадаадын иргэдтэй холбоотой. Дараагийн арав, хорь, гучин жилд гадаадын хөрөнгө оруулалт ихэссээр янз бүрийн төслүүд гарч ирнэ. Энэ төсөл, проект дээр мэргэжлийн шатанд хүрэхгүй бол гадаад ажиллачидийг оруулахаас өөр аргагүй болно гэсэн дүгнэлттэй байгаа. Ер нь ирээдүйгээ харж давхар давхар бодлого явуулсан нь Монголд сайнаар нөлөөлнө гэж итгэдэг. 
Хатуу хуулийн хүрээнд гадаад ажилчдыг ялгаварлахдаа биш харин Монголын иргэн гэдэг утгаараа бид улс орондоо илүү эрхтэй байдлыг тодорхойлж байгаа юм.





Л. Болор 11.3.2015

Орос-Хятадын Зэвсэгт Хүчин

Дэлхийн зэвсэгт хүчний эхний тавд: АНУ, Орос, Хятад, Энэтхэг, Их Британи орж байна. Евразид Орос, Ази талдаа Хятад тэргүүлж байна. Еврази, Зүүн Ази номхон далайн аюулгүй байдалтай холбогдуулан, зэвсэгт хүчний чадавх, төсвийн зарцуулалт дээр точнье байх нь бодит байхын нэгэн шинж. 

Орос/ 2014 онд Орос дэлхийн зэвсэгт хүчний экспортын 2 дахь том улс болсон (АНУ-ын дараа). Оросын зэвсгийн наймаа нь Ази тивдээ төвлөрч, улс орны хоорондын харилцааг бэхжүүлж байна. 2010-2014 онд, Хятадад 39%, Энэтхэгт 11%-н зэвсэг шилжүүлжээ. Сийр, Украин гээд Оростой холбогдох улс орны тогтворгүй байдлаас нөлөөлөн, Оросын батлан хамгаалахын комисс 2016 онд зэвсэгт хүчний зарцуулалтыг 0.8% нэмэгдүүлнэ гэв. Цаашид, 2016-2025 он хүртэл, батлан хамгаалах болон зэвсэгт хүчний салбаруудын зарцуулалт бага багаар нэмэгдэж эхэлнэ. 

Хятад/ 2015 онд Хятад улсын батлан хамгаалах болон зэвсэгт хүчний салбарт $141.45 billion зарцуулна гэсэн. Өнөөдрийн байдлаар Ази тивдээ зэвсэг, цэргийн хүчээрээ хамгийн чадавхтай нь. 2.3 сая цэрэг бэлэн байдалд, 2.3. сая нөөц цэрэгтэй аж. Цаашид, хүн амын тоо өсөж, 19.3 сая залуус шинээр татагдах боломжтой болж байна. 

Ийм л хөршүүдтэй байна даа, манайхаан? Бид яах ёстойг ойлгож байгаа биз дээ? 

Л. Болор 11.11.2015 

Мэдээ, Мэдээллийг Шүүж Уншиx

Сошал-медиагаар явагдаж буй мэдээ мэдээллийг хэрхэн шүүж унших бас бататгах аргаасаа хуваалцъя. Энэхүү туршлагыг хэвлэл мэдээллийн шинжээч хийж байхад олсон болно. Яагаад энэ тал дээр анхаарах болов гэвэл, сошиал ертөнцөд уншиж байгаа зүйлдээ туйлшрах, сэтгэлийн хөдөлгөөнөөр бие биенээ доромжлох, үл ойлголцох явдлууд гарч байгааг эртнээс ажигласан билээ. Залуус бид нар уншиж байгаа мэдээллээ өөрсдөө бататгаад, эх сурвалжийг нь олж чадвал, та энэ сэдвээр хүнтэй ярилцах, мэтгэлцэх, цааш нь хүнд тараахдаа хүртэл өөртөө итгэлтэй байна.
1. Мэдээ мэдээллийг уншихдаа гарчиг нь өнгөрсөн цаг дээр байна уу эсвэл ирээдүйд болох зүйл байна уу гэдгийг анхаарах. A) Ирээдүйд болох үйл явдал бол хувь хүн, албан байгууллага, судлаачдын урьдчилан хийсэн таамаглал дээрээс сэдсэн байж болно. B) Өнгөрсөн цаг дээр байвал, үйл явдал болоод өнгөрсөн, түүний үр дагаврыг шинжилсэн мэдээлэл байх ёстой. *Хамгийн сайн мэдээлэл бол энэ хоёрыг хосолсон мэдээ болно. Өнгөрснийг сэргээж, өнөөдөр болсныг тайлагнаж, маргааш юу болж болохыг таамгалсан.*
2. ФБ, Твиттэрээс мэдээллийг уншихдаа, RT хийж байгаа хүнээсээ эх сурвалжийг лавлаж болно. Дэд боловсролтой, мэргэжилтнүүд бол ихэвчлэн эx сурвалжийн хамт мэдээллээ цацдаг гэдгийг анхаарах.  A) ФБ, Твиттэрээс олсон гадаад мэдээллийг Англи эсвэл бусад гадаад хэлээр орчуулж, дэлхийн мэдээллийн хүрээнд хэрхэн хөвөрснийг шалгаж, утга санаа нь адилхан/өөрчлөгдсөн байх эсэхийг бататгаж болно. Энэ маягаар 3-5 эx сурвалжийг олох боломжтой. B) Фото мэдээг харахдаа, хэн, хэзээ, хаана зураг авсан эсэхийг анхаарах. Энэ мэдээлэл нь зурган дээрээ эсвэл мэдээ, тайлангийн доор байдаг. Бас фотошоп болон бусад эвлүүлдэг арга хэрэгслийг ашигласныг анхаарах.  
3. Уншиж байгаа мэдээллээс сэтгүүлчийн ур чадвар харагдана гэдэг бол үнэн. Сэтгүүлч бичиж байгаа зүйлдээ хэрхэн мэдлэгтэй байхаас тэр мэдээлэл уншигчдад хангалттай мэдээлэл өгнө. Сэтгүүлчдийн үүрэг, ажил бол уншигчдад мэдээлэл өгөх. Харин хэн зөв, хангалттай, бүрэн мэдээлэл өгсөн нь илүү үнэлэгддэг нь хэвлэл мэдээллийн ертөнцийн шалгуур юм. Шинжээч хүний хувьд мэдээг уншаад ойлгох зүйлээ ойлгоод, хаях зүйлээ хаяж сурсан.
Тэгэхээр залуучуудаа, интернет, мэдээллээр байнга дүүрэн байдаг бид нарт, аль болох мэдээллийг шүүж унших, уншсан зүйлээ бататгах, тэгээд уншсан материал дээрээ баримт ярих гэдэг хамгийн үнэлгээтэй гэдгийг тодруулъя. Явган яриа, хов живийг багасгаж, мэдээ мэдээллийг шүүж сураарай.
Зөв мэдээлэл бол та бид өөрсөндөө оруулж буй хамгийн үнэт хөрөнгө оруулалт юм шүү!
Л. Болор 11.1. 2015

Эзэнгүй Айл, Эзэнгүй Нийгэм

Тибетийн лам, багш нар Хятадын харгис хэрцгий цагдаа нарыг эсэргүүцэж өөрсдийгөө шатааж дэлхий даяар дуулиан гаргаж байсан. Тэд нар хэлж үзсэн, ярьж үзсэн, бүр сүүлдээ зодуулж, нүдүүлж, биеэрээ хэлж үзсэн. Хэдэн өдрийн өмнө “Эрдэнэс таван толгой” компанийн “Эв санааны нэгдэл” Үйлдвэрчний эвлэлийн Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга С.Эрдэнэ өөрийгөө шатааж хүмүүсийг цочролд оруулалаа. . Би ч хувьдаа цочролд ороод хэлэх үг байхгүй хэд хонолоо. Энэ нь юу хэлээд байна вэ? Яагаад ийм зүйл хийхээр болов гэдгийг хүмүүс хүн гэдэг үүднээс ухаж бодох нь зүйтэй болов уу? - арга нь ядсан байна, өөр арга байсангүй байна. Ийм хэмжээнд хүрсэн гэдэгт итгэж чадахгүй, хэлэх үг олдохгүй байна. 
--- Ер нь Монголд болоод үйл явдлуудыг хараад байхад сүүлийн 25-н жилд сайжирсан зүйл байна, гэхдээ бас бүр дордсон зүйл маш олон байна. Гэмт хэргүүд хүнд, хэрцгий болсон байна. Хүнийг хүн гэж хайрлах моральный суурь байхгүй байна зарим хүмүүст. Хүмүүс мөнгө үзхээр нэрээ мартаж, тэнгэрт нисэх амьтан болж. Цаашилбал, хэлээд байх зүйл олон байна. Өнөөгийн Монголын нийгмийг уруудуулсан хүмүүс төрийн бодлого чиглэл байгаа боловч бид нар хувь хүн гэдгээрээ нийгэмд байр суурьтай, хариуцлагатай хүмүүс гэдгээ мартсанд бас оршино. Иргэний нийгэм, иргэний үүрэг хариуцлага алдагдсан байна энэ сүүлийн 25-н жилд. Төрд Ардчилал руу шилжүүлэх гэж гурвалжин дөрвөлжин болж байхад иргэдээ мартсан байна. Нийгэм нь хоосорсон байна. Эзэнгүй айл гэдэг киног санаж байгаа биздээ?
Энэ нийгмийн эзэд Монгол улсын иргэд гэдгийг хүн бүр ойлгох цаг нь ирсэн байна.
БОЛОР.
11.15.2015

Дэлхийн аюулгүй байдал ба Монгол

Судлаач хүний ажил бол их хэмжээний мэдээ, мэдээллийг анхааралтай уншиж, нягталж, судалж, тэгээд дүгнэлт, таамаглал гаргах үүрэгтэй. 2015 оны 1 сард, дөнгөж шинэ он гарч байхад би АНУ-н цагаачлалын албаны хуульч танилтайгаа уулзаж цагаачлалын хууль, гадаадын иргэдийн гэмт хэрэг г.м. асуудлыг ярьсан билээ. Тэгээд ерөнхийд нь 2015 онд дэлхийн улс төр, улс орнуудын аюулгүй байдал, олон улсын харилцааны талаар нэлээд удаан ярьж санал бодлоо хуваалцсан юм. Бид хоёрын зөгнөж байсан, Орос-АНУ-ын хүйтэн харилцаа, Орос-Украйны асуудал, Хятадын эдийн засгийн бодлого, Ойрх Дорнодын терроризмын асуудал, за тэгээд цаашилбал цөмийн зэвсэг, Умард Солонгос г.м. асуудлууд ер нь бүгд л ямар нэгэн байдлаар дэлхийн аюулгүй байдалд нөлөөлөх хэмжээнд хүрсэн байна. 

Өнөөдөр 11 сар, 2015 он дуусахад сар гаруй л үлдлээ. Яг өнөөдрийн байдлаар улс болгон өөрсдийн гэсэн батлан хамгаалах, зэвсэгт хүчин, аюулгүй байдалд урьдах жилүүдээс илүү анхаарал тавьж байна. Япон улс үндэсний аюулгүй байдлын хүрээнд үндсэн хуульдаа өөрчлөлт орууллаа. Энэ нь мэдээж Хятадын зэвсэгт хүчнээс болгоомжилсон бодлого. Турк улс, лалын шашны дотоод болон гадаад нөлөөнөөс болгоомжилж, дотроо ардчилсан нэгдмэл бодлогыг эрхэмлэж, гаднаа, хил, гаалийн хяналт, шалгалтыг чанга болгосон. Тэгэхээр улс орнууд аюулгүй байдалдаа анхаараад эхлэхээр, энэ нь нөгөө улс төр судлаачдын яриад байдаг дэлхийн энхийн байдал алдагдах шинж тэмдэг тодроод ирсэн байна гэсэн үг л дээ.
Олон улсын асуудал уншиж судлаад байгаа хүн мэдээж Монголын үндэсний аюулгүй байдал, нэгдмэл байдал дээр мэдээлэлтэй, судалгаатай, өөрийн гэсэн үзэл бодолтой байгаа. Би урьд нь бичиж байсан, энэ талаар дахиад бичье. Яагаад гэхээр маш чухал. Улс болгон дэлхий даяар юу болж байгааг анзаарч, үндэсний, үндэстний аюулгүй байдлыг чухалчилж байхад бид ч бас ялгаагүй анхаарах хэрэгтэй. 1). Монгол улсын нэгдмэл байдлыг хамгийн эхэнд эрхэмлэн чухалчлах. Баруун аймгууд (Увс, Баян-Өлгий, Ховд, Говь-Алтай), Зүүн аймгууд (Дорнод, Сүхбаатар, Дорноговь, Өмнөговь) гээд бусад аймгууд бүгд л Монгол үндэстэн, Монгол улсын аймгууд, нэгдмэл байх нь хамгийн чухал. 2). Сонгуулийн пиараар аймаг, ард иргэдийг хуваах үйл ажиллагааг улс төрийн намууд зогсоох нь зүйтэй. Нэгдмэл бодлогыг эрхэмлэхийн тулд. 3). Хил, гааль, боомтын хараа хяналтыг сайжруулж, гадаадын иргэдийн тоог аль болох бага байлгах нь зүйтэй. 4). Хууль бус байгаа гадаадын иргэдийг одооноос эхэлж хөөж явуулах арга хэмжээг нийслэл болон хөдөөгүүр эрчимтэй явуулах хэрэгтэй гэж үзэж байна. Энэ дөрвөн зүйлийн хүчин алдагдвал Монгол улсын үндэсний, үндэстний аюулгүй байдал, газар нутаг булаацалдах, тусгаар тогтнолын асуудал хөндөгдөх болно гэдгийг анхааруулан хэлье. Бид урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээг авах нь алдаа гаргаж, зассанаас илүү үр ашигтай гэж үзэж байна.
Л. Болор 
11.15.2015