Monday, October 3, 2016

Шивэр Авир

Ирсэн явсны шивэр авир
Нуусан, нуугаагүй шивэр авир.
Авсан, аваагүй шивэр авир
Ухна, ухахгүй шивэр авир.

Улс төр хийгээд шивэр авир
Утсаны цаанаас шивэр авир.
Улаан, цэнхэр шивэр авир
Уусан, идсэн шивэр авир.

Чимээгүй байсан ч шивэр авир
Чимээ гартал шивэр авир.
Улс төр хийгээд шивэр авир
Ухаж, идээд шивэр авир.

Хэлсний дараа шивэр авир
Хийсний дараа шивэр авир
Хийгээгүй байсан ч шивэр авир.

Бодит зүйл шивэр авир
Болсон, болоогүй шивэр авир.

Монгол төрийн шивэр авир
Мунхуу нэгний шивэр авир. 
Хоосон нийгмийн шивэр авир
Хэнд ч хэрэггүй шивэр авир.

Monday, September 26, 2016

Монголын улсын дипломат чанар

Ikon Next Horizon |    http://www.ikon.mn/n/u7c                                                                                                    

Монголын улсын дипломат чанар                                                                 09.25.2016
                                        
Монгол улс далайд гарцгүй, жижиг улсуудын тоонд ордог байсан бол өнөө цагийн үед Зүүн Ази, Ази, номхон далайд стратегийн ач холбогдолтой чухал улсуудын тоонд ордог болжээ. Монгол улсын газрын баялаг уу, жижиг улсын дипломат чанар уу олон улсын хэмжээнд итгэл олох улсуудын нэгэн болж байгаа юм. Олон улсын энхийг сахиулах үйл ажиллагаа, олон талт хэлэлцээр болон аюулгүй байдлын салбарт Монгол улсын гадаад бодлого ихээр ач холбогдолтой болж байна. 

Сүүлийн таван сар гаруйн хугацаанд Хойгийн асуудал хурцдаж байна. Бүс нутгийн аюулгүй байдлын хүрээнд БНАСАУ-ыг цөмийн зэвсэгээс ангижруулах олон улсын энх тайвны гэрээ, эдийн засгийн хоригууд, олон талт хэлэлцээрүүд бүгд үр дүн гаргаж чадсангүй. Цаг өнгөрөх тусам Умард Солонгос цөмийн зэвсэгээ бэхжүүлж Өмнөд Солонгос байтугай АНУ-д хүрэх хүрээтэй цөмийн зэвсэг бий болж байна. Барууны улсууд энэхүү аюулыг дошон дээрээ мэдрэхгүй байгаа ч Хойд Солонгостой хил залгаа улсууд болгоомжилж байна. Хамгийн ойр нь БНХАУ, Япон, Солонгос болон Зүүн Азийн улсуудаар жишээ авч болно. Цөмийн зэвсэгтэй холбоотой энэ асуудлыг хоёр янзаар ангилж болох юм 1/ цөмийн зэвсэгтэй улсууд 2/ цөмийн зэвсэггүй улсууд гэж. Умард Солонгосыг түгшээх нь цөмийн зэвсэгтэй улсууд болох БНХАУ, АНУ-аар хамгаалуулсан Өмнөд Солонгос. Тэгэхээр, Монгол улсын байр суурь цөмийн зэвсэггүй, нөхөрсөг орны тоонд орж байгаа нь энх тайвны хэлэлцээрийг идэвхжүүлэх хүчин болж байгаа гэж үзэж болно. Норвегийн жишгээр. Монгол-БНАСАУ-ын гадаад харилцааг үзвэл:

1953 оны Хойгийн дайны үеэс хойш Монгол улсын байр суурь, хоёр Солонгосыг тайван замаар нэгтгэх асуудал байсан билээ. 1988 онд Монгол улс БНАСАУ-тай “Иргэн, гэр бүл болон эрүүгийн хэргийн талаар эрх зүйн туслалцаа харилцал үзүүлэх тухай” гэрээ хийж байсан түүхтэй. 1990-н оны Монгол улсын ардчилсан хувьсгал тэр чигээрэй БНАСАУ-д бодит загвар байсан. Монгол улсын гадаад бодлогын хувьд хоёр хөршийн найрсаг харилцаагааг хадгалахаас гадна, УИX-ын 2011 оны 10 дугаар тогтоолын гуравдагч хөршийн гадаад бодлогыг хэрэгжүүлэхэд Умард Солонгосын аюулгүй байдал, тогтвортой байдал тун чухал билээ. Учир нь 2009 онд Монгол улсын ЗТЯ БНАСАУ-ын Ражин боомтыг ашиглах гэрээ хийсэн. Энэхүү боомтоор Монголоос 25,000 тонн когсжих нүүрс гарах боломжтой. Монгол улсын экспортыг нэмэгдүүлэхээс гадна, Монгол улсад шинэ зах зээлд хүрэх зам байв. Тэгэхээр Монгол улсын цөмийн зэвсэггүй статус, жижиг улсын дипломат чанар, бүс нутгийн аюулгүй байдал болон эдийн засгийн хамтын ажиллагаанд хэрхэн чухал байр суурь бий болгож байгааг тодруулж байгаа нь энэ.

Зүүн Ази, Ази номхон далайн бүс нутгийн аюулгүй байдлын хүрээнд Монгол улс Зургаан талт хэлэлцээрийг дэмжиж ирсэн. 2014 онд Зүүн хойд Азийн аюулгүй байдлын хэлэлцээр Улаанбаатарт болж өнгөрсөн билээ. Умард Солонгосын цөмийн зэвсэгийн сэдэвт 35-н төлөөлөгчүүд оролцож, аюулгүй байдлын салбарт Монгол улсын байр суурь хэрхэн чухал болохыг тодорхойлсон. 2015 онд Монгол-БНСУ хоёр 25-н жил дипломат харилцаа тогтоосныг тэмдэглэсэн ч БНАСАУ-ын хэрэгт Монгол улс үеийн үед энхийг сахих гадаад бодлогыг баримтлаж ирсэн нь Монгол улс өөрөө бүс нутгийн энхийг сахигч орон гэдгийг баталгаажуулж байгаа юм. 

Эх сурвалж:
1.       Улаанбаатар Хэлэлцээр, 2014: https://www.un.int/mongolia/mongolia/ulaanbaatar-dialogue
2.       Гадаад харилцааны яам, Улаанбаатар Хэлэлцээр 2014: http://www.mfa.gov.mn/wp-content/uploads/2015/12/Ulaanbaatar-Dialogue.pdf
3.       Монгол-БНСУ-ын 25н жилийн дипломат харилцаа ба гуравдагч хөрш 2013: http://asiasociety.org/korea/mongolias-third-neighbor-foreign-policy
4.       Монгол улс, гол тоглогч 2014:  http://www.brookings.edu/research/opinions/2015/01/20-mongolia-north-korea-caprara-moon-park
5.       Монгол-АНУ-БНАСАУ-ын улс төрийн яриа 2010: http://edition.cnn.com/2010/US/11/30/wikileaks.nkorea.mongolia/index.html
6.       Зам, тээврийн яам Монгол-БНАСАУ-ын Уулзалт 2015: http://www.today.mn/p/3961
7.       Жижиг улсын дипломат чанар 2015: http://sinonk.com/2015/06/22/ulan-bators-small-country-diplomacy-the-case-of-north-korea/
8.       Хүчтэй Нэгдсэн Солонгос 2015: http://www.theasanforum.org/a-stronger-korea-mongolia-link-in-a-changing-northeast-asia/


Sunday, September 4, 2016

Жихүүн бодол

Чингисийн удам гэж цээжээ балбасан эрсүүд
Хатны удам гэвч харийн өвөрт орсон эмсүүд
Хатуу үг, зөөлөн сэтгэл
Хүний газар, хүний тэнгэр.

Үерт унасан бодол ширгэж
Үндэс язгуураа ясандаа шингээнэ.
Чи хэн вэ, би хэн вэ
Чиний, миний дараа хэн үлдэх вэ?

Чингисийн удам гэж бахархан цээжээ балба
Час хийсэн харийн бодлогыг хатуу сэтгэл, зөөлөн үгээр ид.
Чиний газар, чиний тэнгэр
Хатны удам яс маханд шингэхээс биш ширгэхгүй.

Монгол.
Л. Болор

Sunday, August 21, 2016

WTO| Republic of China: Accession Article 15

Notes from Kelley Drye & Warren LLP Conference. Washington, DC. July 2016

Economists and lawyers started to discuss whether China’s economy will be considered as ‘market economy’ as WTO accession expires on December 11, 2016. As December approaches, China will want all of section 15 to expire, thus attaining ‘market economy’ status. However, the competing arguments are this:


1/ Within the 15 years (since 2001) have China proven itself as a ‘market economy’ to its competitors;
2/ Did China played by the ‘market economy’ rules and regulations both regionally and globally;
3/ China’s biggest 500 companies are state-owned, according do this stats, China is not a ‘market economy’, after expiration of Section 15, what would China do with these 500 companies;
4/ The Chinese government’s role in import, export, subsidies control will have to loosen ‘if’ China were to be considered as a ‘market economy’;
5/ WTO Section 15 controversy is really based on the US Congress’ GATT filings;
6/ Growing concerns over worldwide economic elites leading the market and telling the world how to run its economy;
7/ China is not playing by the rule, has not been, and will not;
8/ China’s overcapacity of aluminum, silver, and steel will force government control on import, and subsidies, and pricing;
9/ What model of trade would China exemplify? ‘Market economy’ creates distortions and if China is aware of the situation, then China will take different approach;
10/ Unclear value of trade agreements between the EU, China, the US and Canada;
11/ Expiration of 15 years will only apply to 15 a, iii; rest of them will remain.
The recent ruling from the international arbitration on the China-Philippines island dispute is one of the realistic pictures of Chinese approach towards international law and order. The disapproval of the verdict and the continuation of the militarization of the Spratley Island jeopardizes the overall peace and security of the region by forcing neighbor countries to further militarize for national security purposes.

Notes from Kelley Drye & Warren LLP Conference. Washington, DC. July 2016.

Related links:
  1. State-owned companies of China:http://fortune.com/2015/07/22/china-global-500-government-owned/
  2. Wiley Rein LLP LAW360:http://www.wileyrein.com/media/publication/159_China-Can-Still-Be-Treated-As-A-Nonmarket-Economy-After-2016.pdf
  3. WTO China Accession:https://www.wto.org/english/thewto_e/countries_e/china_e.htm
  4. PCA verdict: http://www.pcacases.com/web/view/7

Цагаан Зам



https://www.youtube.com/watch?v=QN41vuy-hh0

Ээж минь Эжэ мэн

Кийтээнээ булгийнаа уснаасаанаа
Кирийгаан угаагаад суулааба
Кирийгаан угаагаад суубучигэ 
Киламжтайгаа эжэ мэн санагдаанаа

Буруу халиасан эргэдээрээ 
Бургасан модонэ найханаа
Бургасанэ модонэ найгахара
Буяамжитайга эжэ мэн санагдаанаа

Буяамжитайга эжэ мэн санагдаанаа 

Гашуунэ булгина уснаасаанаа
Гарыга угагаад сулайба
Гарыга угаагаад суубучигэ
Гаргалсана эжэ мэн санагадна

Гаргалсана эжи мэн санагадна.

Шинэ хотын хуучин иргэншил

Сан Франциско хотод 2012, 2015 онд ирж байсан билээ. Аялал жуулчлал, албан шугамаар явж байхад нийгэм, иргэдийн хэв маягийг гаднаас нь өнгөцхөн харах маягтай л байдаг. Гэвч энэ удаа хэдэн хувцас, номуудаа чирээд уул давсан энэ хотод 2 жил сурахаар ирэв. Цагийн зөрөө гараагүй, эрт сэрдэг хэвээрээ. Сэрүү татсан агаартай, Монголтой төстэй юм. Зун гэсэн мөртлөө 60 градус. Уул даваад халуун, уул даваад сэрүүн. Хоёр хоноод хоолой өвдөв. Ккк. Зун нь 9-н сард эхэлдэг гэнэ...Нийгмийн хүрээнд, их тайван алхсан хүмүүс л байх юм. Хурдан хотын хүн гялс гялс явчих гээд л... 

СФ хотын Ази хүн амын тоо маш их юм байна, Хятад, Солонгос, Филиппин, Америкчууд нь хүртэл Хятадаар ярьдаг байх жишээтэй. Бүгд биш л дээ..мэдээж. 1850-аас оны үед төмөр зам анх баригдахад Хятад болон Европоос ажилчид ихээр орж ирсэн юм байна. Төмөр замаас гадна, далайн боомт, далайн эргэтэй ойр учраас загас, хүнсний наймааруу шилжиж Хятадууд хөлөө олжээ. Удалгүй, Солонгос, Филиппин, Зүүн Азийнхан ч адилхан замаар явж СФ-д суурьшиж эхэлсэн байна. Тэр үеийн АНУ-д шинээр ирсэн хүмүүст бол бөөн боломж, бизнесийн гараа олон байж. Тийм ч учраас энд байгаа их ихэнх хүмүүс жижиг, дунд бизнес эрхэлж, үл хөдлөх дээр сая саяыг хийдэг юм байна. СФ хотын хүн амын 10% нь үл хөдлөхийг атгасан гэнэ, бусад нь бүгд түрээс. 

Зөв нийгмийн эсрэг талд бохир зүйлс бас байна аа. 1997 онд Хонг Конгын маффууд АНУ-д үйл ажиллаагаа явуулах гэж хамгийн эхэнд СФ хотын Хятад орионг сонгож нэгэн залууг үүрэгт ажилд ирүүлж. Түүний үүрэг бол СФ хотын Хятад орионыг гартаа атгаж, Зүүн эргийн бохир гарын бизнес: мөрийтэй тоглоом, хар тамхи, архи, бие үнэлэх, цагаачдын наймаа г.м. нэгтгэж Америк тивд тэлэх хүсэлтэй байж. 2000 оны эхээр жижиг маф үүсэж, хүчний тулаан болон буудалцаж эхэлснээр СФ хотын хамгаалалт Хятад орионы хууль бус үйл ажиллагааг хяналтад авж. Одоо ч гэсэн энэ мафын үргэлжлэл жирийн иргэд мэдэхгүй газар үйл ажиллагаагаа явуулдаг.  

Олон Монголчуудтай уулзсангүй. Хүнд хичээл, ажлын дундуур уул хаданд гармаар байна. Уул хадны Монголчууд намайг багтаа аваарай. Ккк. :) 

Өглөөний бас оройны мэнд Сан Франциско хотоос. Л. Болор



Saturday, July 30, 2016

I like Chopin

I love chopin! <3 

https://www.youtube.com/watch?v=v3pvlpKBA7E








Бразил улсын ерөнхийлөгч асан 
 Former President of Brazil, Fernando Henrique Cardoso. 2014. 





Төмөр зам-геополитик


Төмөр замд ач холбогдол өгөх чухал асуудлын нэг бол геополитикийн асуудал билээ. Төмөр замаар улс орнууд холбогдож, эдийн засгийн хөгжил дээр төвлөрч, шинэ геополитикийн түншлэл үүсдэг гэж хэлж болно. Өнөөдөр дэлхийн улс орны улс төрийн тогтолцоо, эдийн засгийн байдал, зэвсэгт хүчин, үндэсний аюулгүй байдал бүгд л төмөр замтай нягт холбоотой болж байгааг тодруулах нь зүйтэй. Төмөр замыг ямар улсаас аль улстай холбож хийх гэдгээс геополитикийн давуу тал, сул тал харагдах болно. Энэ нь дэлхийн хэмжээнд хэрхэн нөлөөлөх эсэхийг ч судалж болно.

Евразиас Персийн булангийн гурван улсыг хамруулсан хоёр төмөр замын мега-төслийн асуудлыг хөндье. Үүнд Азербайжан-Иран, Армен-Ираныг төмөр замаар холбох төслүүд нь Оросын дэмжлэгтэйгээр өрсөлдөж байна. Яг л энэхүү өрсөлдөөн нь Оросын бага ястан байсан улсууд Гүрж, Армен, Азербайжаны ирээдүйг тодорхойлох хүчин зүйл болчхоод бна. Үүнээс гадна, хамгийн чухал ач холбогдол бол Орос-Ираны цаашдын хамтын ажиллагаа нь Персийн булан дахь геополитикт шинэ чиглэл, давамгайлсан байдал гаргахыг үгүйсгэхгүй. 

Азербайжан-Ираны төмөр замын төсөл нь Орос-Иран хоёрыг нэг улсаар дамжиx геополитикийн давамгай тал болж байгаа юм. Энэ нь ч Оросын эдийн засгийн хүрээнд зөвхөн Азербайжан, Иран биш бас бусад Каспийн улсуудруу худалдаа хийх боломжийг гаргаж байгаа юм. Нөгөө талаас, Иран гэх Шиа Лалын шашны улсын өөрийн гэсэн бүс нутгийг давамгайлах геополитикийн эрмэлзэл нь Оросын хамтын ажиллагааг ашиглах төдий ч байж болох. Эсxүл бүр үүнээс үүдээс Орос-Ираны хамтын ажиллагаа бүс нутгийн эдийн засгийн, зэвсэгт хүчний шинэ хүчин ч болж болох юм. 

Л. Болор

Constitution


Энэ хэдхэн vгэнд Монгол улсын тусгаар тогтнол, тvvx оршдог. Хамгийн чухал хэсэг нь: "Монголын ард тvмэн бид" гэж байгаад vндэсний эв нэгдэл оршино.


                                       http://legalinfo.mn/law/details/367?lawid=367

中国外交部长王毅

中国外交部长王毅 : https://www.youtube.com/watch?v=nnzidzWm0q4